Bản Ký - Lưu giữ Bản nguyên, Sáng tạo Bản sắc

Bài dự thi cuộc thi "Theo bước di sản cộng đồng" 2025

Tác giả
Nguyễn Ngọc Linh, Nguyễn Vũ Thu Uyên, Nguyễn Linh Chi
Bản Ký - Lưu giữ Bản nguyên, Sáng tạo Bản sắc

Nghề làm giấy bản là một nghề thủ công truyền thống ở Việt Nam, phục vụ chủ yếu cho đời sống tâm linh của đồng bào các dân tộc. Quy trình làm giấy bản đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống của người Dao đỏ. Không chỉ tạo ra sản phẩm phục vụ đời sống cộng đồng, giấy Bản đã trở thành sản phẩm hàng hóa, được thị trường đón nhận.. Ngày 4/9/2018, Quyết định số 3325/QĐ-BVHTTDL công nhận Kỹ thuật làm giấy Bản trong danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của người Dao đỏ, thị trấn Việt Quang, tỉnh Hà Giang. Nhóm chúng tôi, bao gồm ba sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, nhanh chóng nhận ra ở giấy Bản tiềm năng đáp ứng và thích nghi linh hoạt với nhu cầu tìm hiểu, tiếp cận và sáng tạo trên các sản phẩm thủ công của một bộ phận giới trẻ hiện đại.

Nghề làm giấy Bản có thể tạo ra các sản phẩm với chất lượng ổn định, gắn với du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng, tạo tiền đề xây dựng thương hiệu cho sản phẩm từ nghề truyền thống và làng nghề. Tuy nhiên, hiện nay, giấy Bản sản xuất ra chưa có thương hiệu hàng hóa và chưa đáp ứng được đa dạng thị hiếu người tiêu dùng. Hơn nữa, sức hút lao động từ nghề chưa cao, phần lớn lực lượng lao động đều là những người lớn tuổi.

Vậy nên, nhóm quyết định thiết kế sản phẩm công nghiệp dưới dạng trò chơi điện tử mô phỏng, lưu giữ, và kể lại quá trình ra đời giấy bản với sự có mặt của người dẫn truyện người Dao đỏ địa phương. Những tính năng trong game được quyết định dựa trên định hướng là “Lưu giữ, truyền tải và tạo ra giá trị thật”. Qua đây, game có thể trực tiếp ghi nhớ và truyền tải quy trình cùng những câu chuyện xoay quanh giấy Bản, đồng thời cũng là cầu nối thương mại với những khác hàng tiềm năng quan tâm tới sản phẩm thủ công chất lượng.

Việc sử dụng quy trình và họa tiết, cũng như chân dung người Dao đỏ làm chất liệu đóng vai trò quảng bá và thương hiệu hóa, đưa hình ảnh giấy Bản đi xa cũng như góp phần thu hút sự chú ý, giúp việc học và truyền nghề trở nên dễ dàng hơn. Không những thế, tựa game “Bản Ký” với thông điệp “Lưu giữ Bản nguyên - Sáng tạo bản sắc” hướng tới việc tạo dựng cầu nối với khách hàng tiềm năng là những người trẻ, và  qua bản thiết kế của họ cùng những sản phẩm đa dạng có thể cải thiện, phát huy tay nghề của nghệ nhân và trở thành động lực phát triển về tổ chức, quy mô, phương thức sản xuất giấy Bản.